Den Haag: geef gemeenten de (beleids)ruimte!

Ik heb me voorgenomen om u niet teveel lastig te vallen met de dagelijkse gang van zaken in de politiek. Maar als politicus wil ik graag een uitzondering maken voor ontwikkelingen rond de overdracht van taken vanuit de rijksoverheid naar gemeenten (decentralisaties). De overdracht van taken als jeugdzorg en de uitvoering van de AWBZ gaan me namelijk aan het hart: het zijn enorme uitdagingen maar ze bieden tegelijker tijd enorme kansen om beleid te verbeteren. Recente  ontwikkelingen rond de decentralisaties baren mij echter grote zorgen. Ik zal u uitleggen waarom:

Zoals u al meerdere keren heeft gezien en gelezen, zijn wij heel druk bezig om gestalte te geven aan de taken die vanuit Den Haag naar ons worden overgeheveld. We krijgen meer taken van het rijk en minder geld om deze taken uit te voeren. Dat is een hele uitdaging: gelukkig is ons door het rijk beloofd dat gemeenten vrij zijn om deze taken volgens eigen visie vorm te geven (we krijgen ‘beleidsvrijheid’). Zo behandelen we bijvoorbeeld aanstaande dinsdag weer een collegevoorstel over de veranderingen in de Wet maatschappelijke ondersteuning waar we de komende jaren voor staan. Met het voorstel geven we concrete invulling aan de veelal vage omschrijvingen die we van het rijk ontvangen. Met deze invulling maken we duidelijk wat inwoners van ons kunnen verwachten en wat wij van hen verwachten, terwijl tegelijkertijd de voorgenomen bezuinigingen mogelijk worden gemaakt. 

Beknellende moties

Er zit echter een kink in de kabel, want wat schetst mijn verbazing (en dat is voorzichtig uitgedrukt): op 13 oktober heeft de Tweede Kamer twee moties aangenomen welke de beleidsvrijheid van gemeenten bij het overnemen van de taken helemaal inperkt. Den Haag bepaalt volledig wat gemeenten moeten doen, we krijgen veel minder financiële middelen om het doen en het systeem wordt nog ondoorzichtiger ook. 

Ik zou bijna zeggen dat als Den Haag denkt dat zij de taken zelf het beste kan uitvoeren, zij dat dan ook maar moet doen! Dat zou echter weinig diplomatiek zijn, dus sluit ik me liever aan bij de column van Ralph Pans (voorzitter directieraad van de Vereniging van Nederlandse gemeenten): “Een Tweede Kamer die de gemeenten onvoldoende vertrouwt en de kunst van het loslaten niet verstaat, zet deze belangrijke decentralisaties op het spel. Dat is niet in het belang van gebruikers van begeleiding en jeugdzorg, die veel te winnen hebben bij lokaal maatwerk. “

Voorstander

Ik ben overtuigd voorstander van de decentralisaties. Ik ben er tevens  van overtuigd dat we als gemeenten ervoor kunnen zorgen dat er de inwoners weer centraal komen te staan, in plaats van de verschillende systemen. Hiermee kunnen we de financiële uitdagingen aan, maar dan moet je ons wel vertrouwen en het aan ons overlaten. Wij zijn tenslotte dezelfde overheid.

Tegengeluid

Nu is er 1 november namens de gemeenten een brief naar de minister gestuurd om hem te overtuigen dat dit een verkeerd signaal is. Ik ben het volstrekt eens met de brief en heb er grote moeite mee dat ons democratische bestel dit soort moties goedkeurt. Vanuit bepaalde politieke overtuigingen begrijp ik de beweging wel, maar het staat zo verschrikkelijk haaks op de huidige malaise die moet worden aangepakt, dat ik als politicus met deze twee moties heel veel moeite heb.

We zullen als overheid echt ons been bij moeten trekken. Wij gaan daarom door met de voorbereidingen voor de komst van de AWBZ-begeleiding en de Jeugdzorg en ik ga ervan uit dat de minister er net zo over denkt!

Resultaat
Vandaag is het 22 december en hebben we een afschrift ontvangen van het voornemen hoe met de motie zal worden omgegaan. Zoals het vaak gaat in dit soort processen, is het uiteindelijke resultaat een concensus tussen de verschillende belangen; hoewel ik het toch beschouw als een succesvolle lobby!!

Ik heb dit onderwerp oorspronkelijk naar voren gebracht om u ook deelgenoot te maken van de inspanningen die niet in het nieuws komen, maar wel enorm veel tijd kosten en grote ongelukken voorkomen. We zijn er tenslotte voor u!