Decentralisaties: een overzicht

Het bestuur van de VNG (Vereniging van Nederlandse gemeenten) heeft een voorlopig akkoord met het kabinet bereikt, waarin wordt afgesproken dat de rijksoverheid een flink aantal taken overhevelt naar gemeenten. De grootste taken die op ons afkomen zijn de regeling ‘Werken naar vermogen’, een deel van de taken uit de Algemene wet Bijzondere Ziektekosten en taken voor Jeugdzorg. Volgens VNG-Voorzitter Annemarie Jorritsma betekent dit akkoord dat het geen vetpot wordt in de toekomst.

Zorgelijk

Gemeenten krijgen er taken bij, maar ontvangen minder geld om deze taken te kunnen uitvoeren. Het college van B&W vindt dat een zorgelijke situatie en heeft daarom maatregelen genomen en bezuinigingen ingezet om de gemeente voor te bereiden op deze taken. De komende maanden zal ik aan deze drie grote trajecten aandacht besteden in mijn blog.

Werken naar vermogen

De regering wil dat zoveel mogelijk mensen meedoen aan het arbeidsproces. Mensen met een beperking moeten ook kunnen meedoen: uiteraard met een passende baan (‘werken naar vermogen’). Gemeenten moeten jongeren, die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn (‘Wajongers’), gaan helpen zoeken naar passend werk. Tegelijkertijd bezuinigt het kabinet de komende jaren flink op het re-integratiebudget en op de Wet sociale werkvoorziening. Er is dus veel minder geld beschikbaar om deze taken te kunnen uitvoeren. Deze maatregelen hebben grote gevolgen voor de samenleving en voor gemeenten. 

Tot en met 2015 bezuinigt het kabinet ongeveer € 690 miljoen op het re-integratiebudget. Hierdoor blijft er slechts € 400 miljoen over om de taken te kunnen uitvoeren. Het is nog onduidelijk welke re-integratiebudgetten meekomen als de uitvoering van de Wajong en Wsw naar gemeenten gaat.

Het kabinet bezuinigt structreel € 650 miljoen op de Wsw door de regeling te beperken tot mensen met de indicatie 'beschut werk' en door uitkeringen te versoberen. Deze maatregel heeft grote gevolgen voor gemeenten. De versobering van de uitkering voor mensen die in de Wajong of Wsw regeling vallen leidt bij gemeenten tot extra beroep op armoederegelingen, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening. Wij komen als gemeente Tubbergen nu al tekort op de Soweco (onze sociale werkgelegenheidsinstelling) en dit tekort lijkt dus te gaan oplopen. Ook zullen mensen uit de regeling gaan vallen, die elders in het sociale vangnet terecht komen. De gevolgen hiervan laten zich nog slecht inschatten.

Jeugdzorg

Gemeenten staan voor de uitdagende opdracht opgroeiende kinderen en hun opvoeders te steunen. Ook als zich daar problemen bij voordoen. Alle vormen van ondersteuning, hulp en zorg worden straks door gemeenten uitgevoerd. Met bijbehorende regelgeving en financiering. Nu bestaan er nog vele aparte wetten en regelingen voor jeugdzorg. Samen met de tijdelijke regeling Centrum Jeugd en Gezin komt er straks één financiering en een nieuw wettelijk kader voor al deze vormen van ondersteuning en hulp aan kinderen en hun opvoeders. Als college van B&W vinden wij het belangrijk uit te gaan van de jongere die geholpen moet worden en niet van de veelheid aan organisatie en instanties die nu de wetgeving uitvoeren. Dit zal nog een hele toer worden. 

Algemene wet Bijzondere Ziektekosten 

Ook dagbesteding en begeleiding binnen de AWBZ worden gemeentelijke taken. De VNG eist minimaal één jaar voorbereidingstijd en beleidsvrijheid voor gemeenten. Verder wil de VNG geen dwingende persoonsgebonden budgetten, landelijke inspectie of verkapt toezicht meer. Er moet duidelijkheid komen over de financiële effecten van samen- hangende ontwikkelingen rond jeugdzorg, het scheiden van wonen en zorg en de IQ-maatregel. Bovendien wil de VNG geen verplichte Europese aanbesteding bij inkoop van zorg etc. voor de nieuwe taken.

Zorg en kans

Het college van B&W is positief over de keuze om de verschillende vormen van zorg onder te brengen in één financieringssysteem en bij één bestuurslaag, maar maakt zich zorgen over de overdrachtsregeling waarbij gemeenten meer taken krijgen, maar te weinig geld om deze te kunnen uitvoeren. Toch bieden de taken ook kansen voor gemeenten. Wie verantwoordelijkheid krijgt, krijgt ook beleids- en handelingsvrijheid. Hiermee kan de gemeente Tubbergen (op deelgebieden) eigen keuzes maken of door slim samen te werken ervoor zorgen dat de gevolgen van de decentralisaties acceptabel blijven. Daarbij zal de gemeente uiteraard rekening houden met kwetsbare groepen in de samenleving.

* foto's en film komen van VNG-site